12 Nisan 2007

Demir Maskeli Adamin Adasinda Musluman Mezarligi

Lerin adalari Akdeniz'de, Fransa'nin Cannes (Kan) sehri aciklarinda bulunan iki kucuk adacik. L'Ile St Marguerite, adalardan buyuk olani. Turistleri kendine ceken dogal guzelliklerinin yanisira tarihi bir cok olaya da sahne olmus bir yer burasi.
St Marguerite adasina ismini veren rahibe, St. Honoret'nin kiz kardesi imis (St. Honoret: kucuk adanin ismi). Zaten simdi de adalardan kardes adalar diye bahsediliyor. 5. yuzyilda burada bir grup rahibe yasamis. Kucuk adada halen hizmet veren bir manastir bile mevcut.
Cannes'den kalkan kucuk bir gezi gemisiyle yaptiginiz 15 dakikalik yolculuktan sonra adaya variyorsunuz. Etrafinizda suzulen yelkenlileri izleyerek gecirdiginiz kisa ama keyifli bir yolculuk bu.
Adanin 1630 lu yillarda Ispanyol askerleri tarafindan insa edilmis olan kalesi hala ayakta. Kalenin hemen yanindaki yerlesim yeri 1. yuzyildan kalma kucuk bir Roma koyu . Gunumuzde uyeleri kalenin restorasyonunda calisan "genclik merkezi"nin mekani burasi. Kalenin bir baska ozelligi de; Alexander Dumas' nin Demir Maskeli Adam romanindaki kahramanin, kral XIV. Louis'nin kardesinin 1698 yilindan itibaren yaklasik 10 yil boyunca bu adada mahpus bulundugu yer olmasi. (Romandaki hikaye gercek, fakat bu tutuklunun gercekten kralin kardesi olup olmadigi konusu supheli. Kesin olan; bu kisinin daha sonralari Bastile'e gonderildigi ve orada oldugu.)
Adanin tarihi bu kadarla bitmiyor. Burasi maalesef sadece yuzune demir maske giydirilen adama degil, baskalarina da zindan olmus zamaninda.

Bunu, adada yururken karsimiza cikan "Cimetiere Musulman" (Musluman Kabristani) tabelasini gorunce saskinlikla ogreniyoruz

Tabeladaki aciklamaya gore; "Cezayir'in fethi sirasinda cogu Abd el-Kader kabilesinden olan asiler adadaki kaleye hapsedilmisler ve olenler buraya defnedilmisler."
Bu aciklama ile yetinmiyor, arastiriyorum:1830 yilinin Temmuz ayinda Fransizlarin Cezayir'i isgaliyle basliyor hikaye. Isgalin hemen ardindan Fransa'nin Cezayir halkina din ve kultur empozesi faaliyeletleri basliyor.Buna karsi cikan musluman Cezayir halki, isgalin ikinci yilinda Emir Abdulkadir idaresinde bir mucadeleye basliyor. Emir Abdulkadir isgalcilerle 14 yil savasiyor, fakat Aralik 1947'de Fransizlar tarafindan olduruluyor.
Kabirlerini gordugumuz kisiler aslinda dinleri ve vatanlari icin savasmis, esir alinmis ve gurbette, esir durumda vefat etmis Cezayirli sehitler. Demek ki esir alindiktan sonra bu adaya getirilmis ve hayatlarinin sonuna kadar burada mahpus tutulmuslar.
Kabristan diye etrafi cevrilen bu alan, kesin bir cizgiyle ayrilmasa da, iki kisimdan olusuyor. Ilk kisimda gomulu olanlar yukarida hikayesini anlattiklarim. Bu kisim cok bakimsiz, agaclik ve yer yer belli belirsiz, taslardan yapilmis mezar sinirlari var. .
Ikinci kisimdaki tabela bizi daha cok sasirtiyor"A Nos Freres Musulmans Morts Pour La France" yani "Fransa Icin Olen Musluman Kardeslerimize" diye koca bir tas dikilmis bu bolume. Buradaki kabirler biraz daha duzenli (hemen 2 metre otelerindeki Fransiz mezarlari kadar olmasa da...) Isgal sirasinda kimi Cezayirlilerin Fransizlarin yaninda savastigini duymustuk. Can korkusu veya gonullu, ne hikmetse yaptiklari bu "musluman kardeslerin" Fransizlar tarafindan ovgu aldiklari belli, sekilsiz bir tasa adlarinin kazilmasi ve mezarlarinin "asilerinkinden!" daha duzenli olusu sizce de bunun isaretleri degil mi?
Musluman kabristaninin hemen yanindaki Fransiz mezarligi cok bakimli. Mezar taslari kilic seklinde (demek ki bunlar da askerdi) ve her bir mezarin uzerine cicek birakilmis. Aradaki bu fark uzuyor bizi.
Tabi ki Cezayir'in kurtulus mucadelesi Emir Abdulkadir ve yandaslarinin yokedilmesi ile bitmiyor.
Burada yatan muslumanlari -rastlantiyla da olsa- ziyaret etmis olmak tuhaf bir duygu veriyor bize. Gurbette tanidik bir yuz gormek gibi... Hikayeleri ile huzunlu, ayriliyoruz yanlarindan. Sehitlere sunabilecegimiz tek hediyemizi de ihmal etmeden. Birer Fatiha okuyoruz onlar icin. Ruhlari sad olsun...

6 Yorum:

Zeyneb dedi ki...

Allah razi olsun canim,Zeyneb

Bir Anne dedi ki...

Sen de Zeyneb'cigim.

katre dedi ki...

sevgili kardesim

insallah ailecek iyisiniz ve fransadaki hayatiniza alistiniz.

senin kulaklarini cinlattik yengemle en son florida ziyaretim de, eski arkadaslarinla oturup cay icip, piknik yaptik gecen kurban bayraminda....

bu arada senin buyuk emekler ile hazirladigin guzel sinifini gordum, bin masallah dedim...


ben de artik north carolinada degil californiada yasiyorum iki senedir,iki cocuklu olduk artik, hamdolsun.



masallah tebarakallah
sayfan cok sirin olmus.
sen de benim sayfami aralarda ziyaret et insallah...

kabirler beni cok etkiledi, arkalarindan fatiha okumaya vesile oldugun icin Allah razi olsun senden canim kardesim

dua ile

kardesin ayse


bitki ozleri ile alternatif terapilerden ve kilo verme basarimi paylastigim sayfama bakmak istersen diye buraya not dustum yeniden


http://birkatre-bitkiozleri.blogspot.com/

Bir Anne dedi ki...

Canim Katrecigim,
Beni duygulandirdin. Sen bizim memleketlere gitmissin de biz yokmusuz ha? Eee, 8 yil yasadigin yer biraz da memleket gibi oluyor, farkina bile varmiyorsun. Hele ki ardinda evladin gibi sevdigin sinifini, sinifini dolduran mini mini seker cocuklari ve artik ailen gibi olan arkadaslarini birakinca... Ama donusumuz vatan diye kendimizi teselli ediyoruz. Ins dunya gozuyle yeniden gorusmek umidi ile. Blogunu ziyaret edecegim her zaman. Optum seni de, yavrularini da...

kalimeero dedi ki...

Cok ilginc bir yazi, paylastigin icin tesekkurler. Bu tarz faydali yazilari okumayi cok seviyorum.

Bir Anne dedi ki...

Ben de boyle ilgi cekici seyleri paylasmayi seviyorum. Ins elimden geldigince bu yazilara devam edecegim Kalimeero.